Czym jest GIP?

1. Czym jest GIP?

GIP to skrót od glukozozależnego peptydu insulinotropowego (glucose-dependent insulinotropic polypeptide). Jest to hormon uwalniany przez komórki górnej części jelita cienkiego po jedzeniu i jeden z dwóch głównych ludzkich hormonów inkretynowych, drugim jest GLP-1.

Podobnie jak GLP-1, GIP zwiększa wydzielanie insuliny w sposób zależny od glukozy, to znaczy działa najsilniej, gdy po posiłku rośnie poziom cukru we krwi. Ta wspólna funkcja jest powodem, dla którego oba hormony zalicza się do inkretyn.

2. Mylące dzieje nazwy

GIP opisano po raz pierwszy jako żołądkowy peptyd hamujący (gastric inhibitory polypeptide), od wczesnej obserwacji, że wydawał się zmniejszać wydzielanie kwasu żołądkowego. W miarę postępu badań naukowcy zdali sobie sprawę, że jego dominującą rolą w organizmie jest pobudzanie insuliny, więc znaczenie skrótu zaktualizowano na glukozozależny peptyd insulinotropowy. Litery pozostały te same; zmieniło się zrozumienie.

3. GIP a GLP-1

Oba hormony są inkretynami, ale specjalizują się w różnych rzeczach.

Silny wpływ GLP-1 na apetyt i opróżnianie żołądka sprawił, że stał się wczesną gwiazdą kontroli masy ciała. Historia GIP jest bardziej zniuansowana, co prowadzi wprost do najbardziej zaskakującej debaty w tej dziedzinie. Szersze porównanie znajdziesz w artykule GLP-1 a GLP-2 a GLP-3.

4. Zagadka agonisty i antagonisty

Oto, co czyni GIP naprawdę interesującym. W przypadku większości receptorów można by oczekiwać, że przydatny jest tylko jeden kierunek. W przypadku receptora GIP zarówno jego aktywacja, jak i blokowanie wykazały w badaniach wpływ na masę ciała, o ile obecna jest także aktywność GLP-1.

• Agonizm receptora GIP (włączenie go): Tirzepatyd jest podwójnym agonistą GIP/GLP-1 i został zatwierdzony przez FDA (amerykańską Agencję Żywności i Leków). Eksperymentalny VK2735 oraz potrójny agonista retatrutyd również aktywują receptor GIP.
• Antagonizm receptora GIP (wyłączenie go): MariTide zaprojektowano tak, aby blokował receptor GIP, a aktywował receptor GLP-1.

Obie strategie przyniosły utratę masy ciała w badaniach. Tirzepatyd, agonista, dał średnią utratę masy ciała 20,9% po 72 tygodniach w badaniu SURMOUNT-1. MariTide, antagonista, dał od 8,4% do 12,3% po 52 tygodniach w kohorcie z cukrzycą typu 2 w badaniu fazy 2, z większymi zmniejszeniami w kohorcie bez cukrzycy, przy dawkowaniu raz w miesiącu. Oba porównywano z placebo w oddzielnych badaniach, a nie ze sobą, a fakt, że przeciwstawne działania na ten sam receptor oba się sprawdzają, jest powodem, dla którego fizjologię opisuje się jako nieustaloną. Badacze wciąż ustalają mechanizm i pozostaje to otwartym pytaniem naukowym.

5. Które leki wiążą się z GIP

6. Miejsce GIP

GIP to druga inkretyna, mniej znana niż GLP-1, ale kluczowa dla najbardziej zaawansowanych leków będących podwójnymi i potrójnymi agonistami. Zrozumienie jej wyjaśnia, dlaczego „podwójny agonista” to tak częste określenie i dlaczego ten sam receptor może być celem zarówno aktywacji, jak i blokady.

• GIP = glukozozależny peptyd insulinotropowy, hormon inkretynowy.
• Partner inkretynowy = działa razem z GLP-1.
• Agonizowany przez tirzepatyd, VK2735 i retatrutyd.
• Antagonizowany przez MariTide, nietypowe i aktywnie badane podejście.

7. Najczęstsze pytania o GIP

• Czym jest GIP w prostych słowach?

  GIP to hormon uwalniany z jelit po jedzeniu, który pomaga trzustce uwalniać insulinę, gdy rośnie poziom cukru we krwi. Jest jednym z dwóch głównych hormonów inkretynowych, drugim jest GLP-1.

• Co oznacza skrót GIP?

  GIP to skrót od glukozozależnego peptydu insulinotropowego (glucose-dependent insulinotropic polypeptide). Pierwotnie nazywano go żołądkowym peptydem hamującym (gastric inhibitory polypeptide), ale nazwę zaktualizowano, gdy naukowcy zrozumieli, że jego główną rolą jest pobudzanie insuliny w sposób zależny od glukozy.

• Czym GIP różni się od GLP-1?

  Oba są inkretynami, które zwiększają poziom insuliny po posiłkach. GLP-1 dodatkowo spowalnia żołądek i silnie zmniejsza apetyt. GIP ma większą rolę w metabolizmie tłuszczów, a jego wpływ na apetyt jest bardziej złożony, co jest jednym z powodów, dla których receptor GIP bada się zarówno za pomocą leków aktywujących, jak i blokujących.

• Które leki działają na GIP?

  Tirzepatyd (Mounjaro, Zepbound) jest podwójnym agonistą receptorów GIP i GLP-1, a kilka leków eksperymentalnych, takich jak VK2735 i retatrutyd, także aktywuje receptor GIP. Natomiast MariTide zaprojektowano tak, aby blokował receptor GIP, a aktywował GLP-1.

• Dlaczego lek miałby blokować GIP zamiast go aktywować?

  To jedna z najciekawszych zagadek w tej dziedzinie: zarówno aktywacja, jak i blokowanie receptora GIP może w badaniach prowadzić do utraty masy ciała w połączeniu z aktywnością GLP-1. Badacze wciąż szukają wyjaśnienia, a ta strona nie zajmuje klinicznego stanowiska w sprawie tego, które podejście jest lepsze.

8. Źródła