GLP-1 vs GLP-2 vs GLP-3

1. Co oznaczają tu GLP-1, GLP-2 i GLP-3?

Najpierw sprostowanie: nie istnieje klasa leków o nazwie GLP-2 ani GLP-3. GLP-2 to prawdziwy hormon jelitowy, a agoniści receptora GLP-2 (teduglutyd, stosowany w zespole krótkiego jelita) to zupełnie inna klasa leków, niezwiązana z utratą masy ciała. Hormon o nazwie GLP-3 nie istnieje. W wyszukiwanej frazie „GLP-2” oznacza podwójnego agonistę GIP+GLP-1, takiego jak tirzepatyd, a „GLP-3” oznacza potrójnego agonistę, takiego jak retatrutyd; właściwe nazwy to pojedynczy, podwójny i potrójny agonista.

Te określenia nie są oficjalnymi kategoriami leków FDA (amerykańskiej Agencji Żywności i Leków). To nieformalne skróty używane w społeczności osób odchudzających się i śledzących terapię do grupowania leków na otyłość według liczby receptorów hormonalnych, w które celują. Uważa się, że każdy dodatkowy receptor wnosi kolejny efekt metaboliczny, a dotychczasowe dane z badań wskazują na stopniowo większą utratę masy ciała wraz ze wzrostem liczby receptorów.

2. Pojedynczy agonista (semaglutyd): właściwe leki GLP-1

Agoniści receptora GLP-1 aktywują receptor peptydu glukagonopodobnego 1 (GLP-1R), który występuje w trzustce, mózgu i jelitach. Aktywacja pobudza uwalnianie insuliny, hamuje glukagon, spowalnia opróżnianie żołądka i wysyła do mózgu sygnał sytości (NCBI Bookshelf). Semaglutyd jest najczęściej stosowanym lekiem z tej klasy.

W badaniu STEP 1, randomizowanym badaniu kontrolowanym fazy 3 u dorosłych z otyłością bez cukrzycy, podano średnią redukcję masy ciała o 14,9% po 68 tygodniach przy semaglutydzie 2,4 mg wobec 2,4% w grupie placebo (Wilding i wsp., NEJM 2021). Około 86% uczestników przyjmujących lek czynny straciło co najmniej 5% masy ciała.

Semaglutyd występuje jako cotygodniowy zastrzyk podskórny (Ozempic w cukrzycy typu 2, Wegovy w leczeniu nadwagi i otyłości) oraz jako codzienna tabletka doustna (Rybelsus, tylko w cukrzycy typu 2). Orforglipron (Foundayo) to odrębny doustny niepeptydowy agonista GLP-1 zatwierdzony w 2026 r. Klasa receptora jest taka sama we wszystkich tych produktach; różnią się droga podania i etykieta. W dzienniku śledzenia o formacie decyduje droga podania: zapisy wstrzyknięć wymagają miejsca wstrzyknięcia i zapasu wstrzykiwaczy, a zapisy leków doustnych pory przyjmowania tabletek i liczby posiadanych tabletek.

3. Podwójny agonista (tirzepatyd): co ludzie rozumieją przez „GLP-2”

Tirzepatyd (Mounjaro, Zepbound) dodaje drugi cel: receptor glukozozależnego peptydu insulinotropowego (GIPR). GIP to hormon jelitowy, który pobudza uwalnianie insuliny, a gdy jego receptor jest aktywowany razem z GLP-1R, wydaje się nasilać redukcję masy ciała ponad to, co osiąga sama aktywacja GLP-1. Etykieta FDA określa tirzepatyd jako agonistę receptorów GIP/GLP-1, a nie agonistę GLP-1.

W badaniu SURMOUNT-1, randomizowanym badaniu kontrolowanym fazy 3 u dorosłych z otyłością bez cukrzycy, stwierdzono średnią redukcję masy ciała o 20,9% po 72 tygodniach przy tirzepatydzie 15 mg wobec 3,1% w grupie placebo (Jastreboff i wsp., NEJM 2022). Około 91% uczestników przyjmujących najwyższą dawkę straciło co najmniej 5% masy ciała, a 57% co najmniej 20%.

Dziennik śledzenia tirzepatydu ma format identyczny jak w przypadku semaglutydu: cotygodniowe wstrzyknięcie podskórne, zapas wstrzykiwaczy, stopniowe zwiększanie dawki (titracja), rotacja miejsc wstrzyknięcia, notatki o działaniach niepożądanych i wskaźniki postępów. Liczy się nazwa produktu w dzienniku: aplikacja zapisuje to, co wpisze użytkownik, i nie wnioskuje na tej podstawie o mechanizmie.

4. Potrójny agonista (retatrutyd): co ludzie rozumieją przez „GLP-3”

Retatrutyd dodaje trzeci cel: receptor glukagonu (GCGR). Glukagon zwiększa stężenie glukozy we krwi i wydatek energetyczny. Przypuszcza się, że połączenie aktywacji receptora glukagonu z aktywacją GIP i GLP-1 daje addytywne efekty w bilansie energetycznym: więcej termogenezy z udziału glukagonu, więcej sytości i odpowiedzi insulinowej z udziału GLP-1 oraz dodatkowe korzyści metaboliczne z udziału GIP.

W badaniu fazy 2 z różnymi dawkami podano średnią redukcję masy ciała o 24,2% po 48 tygodniach przy retatrutydzie 12 mg u dorosłych z otyłością bez cukrzycy wobec 2,1% w grupie placebo (Jastreboff i wsp., NEJM 2023). Niemal wszyscy uczestnicy przyjmujący najwyższą dawkę stracili co najmniej 5%, a około 83% co najmniej 15% — wyniki, jakich na tym etapie rozwoju leków na otyłość wcześniej nie widziano. Badania fazy 3 trwają według stanu na wrzesień 2026 r.

Kluczowe badanie fazy 3 w otyłości, TRIUMPH-1, zostało opisane przez firmę Lilly w maju 2026 r.: 2339 dorosłych, 80 tygodni, średnia utrata masy ciała 17,6%, 23,7% i 25,0% przy dawkach 4, 9 i 12 mg wobec 3,9% w grupie placebo, a przerwanie leczenia z powodu zdarzeń niepożądanych dotyczyło 4,1%, 6,9% i 11,3% uczestników wobec 4,9%. Te dane pochodzą z komunikatu prasowego i nie zostały jeszcze opublikowane w recenzowanej publikacji.

Retatrutyd nie ma obecnie zatwierdzenia FDA, etykiety do wydawania ani nazwy handlowej. Nie ma produktu, który można by zapisać w dzienniku. Jeśli zostanie zatwierdzony, struktura zapisu byłaby podobna do standardowego dziennika cotygodniowych wstrzyknięć podskórnych.

5. Redukcja masy ciała według klasy agonistów

Poniższy wykres pokazuje średnią redukcję masy ciała w ramieniu z najwyższą dawką w porównaniu z placebo w kluczowych badaniach każdej klasy. Nie są to porównania bezpośrednie: różnią się populacje, czas trwania i projekt badań. Pokazują, co dana klasa wykazała w kontrolowanych warunkach, a nie czego powinna oczekiwać jakakolwiek konkretna osoba.

Źródła: Wilding i wsp. NEJM 2021 (STEP 1) dla semaglutydu; Jastreboff i wsp. NEJM 2022 (SURMOUNT-1) dla tirzepatydu; Jastreboff i wsp. NEJM 2023 (Phase 2) dla retatrutydu. Badania różnią się projektem, czasem trwania i populacją, więc nie można ich bezpośrednio porównywać. Retatrutyd nie jest zatwierdzony przez FDA.

6. Zestawienie

Poniższa tabela porównuje trzy klasy pod względem celu receptorowego, statusu zatwierdzenia, głównego przykładu i kontekstu zapisu. To materiał o terminologii i śledzeniu, a nie przewodnik po przepisywaniu leków.

7. Co to oznacza dla dziennika śledzenia

Skrót GLP-1/2/3 pomaga zrozumieć, z jakiej generacji leku ktoś korzysta, ale nie decyduje o tym, jak działa aplikacja do śledzenia. Peptide Tracker zapisuje to, co wpisze użytkownik: nazwę produktu, drogę podania, jednostki dawki, harmonogram, miejsce wstrzyknięcia, zapasy i notatki. Zapis semaglutydu i zapis tirzepatydu wyglądają w aplikacji niemal tak samo: oba to cotygodniowe leki do wstrzykiwań o tej samej strukturze dziennika. Odróżnia je nazwa produktu, a nie skrót klasy receptora.

Dla kontekstu: co oznacza GLP-1, czym jest Foundayo oraz przegląd śledzenia GLP-1.

8. Najczęstsze pytania o GLP-1, GLP-2 i GLP-3

• Czym jest GLP-1 w kontekście leków na odchudzanie?

  GLP-1 oznacza leki, które aktywują wyłącznie receptor GLP-1. Głównym przykładem jest semaglutyd (Ozempic, Wegovy). Badanie STEP 1 (NEJM 2021) wykazało średnią redukcję masy ciała o 14,9% po 68 tygodniach przy dawce 2,4 mg wobec 2,4% w grupie placebo.

• Czym jest GLP-2 w kontekście leków na odchudzanie?

  W tym żargonie „GLP-2” oznacza lek będący podwójnym agonistą; nie jest to prawdziwy hormon GLP-2, którego leki (teduglutyd) stosuje się w zespole krótkiego jelita. Ten żargon obejmuje leki aktywujące zarówno receptor GIP, jak i receptor GLP-1. Głównym przykładem jest tirzepatyd (Mounjaro, Zepbound). Badanie SURMOUNT-1 (NEJM 2022) wykazało średnią redukcję masy ciała o 20,9% po 72 tygodniach przy dawce 15 mg wobec 3,1% w grupie placebo.

• Czym jest GLP-3 w kontekście leków na odchudzanie?

  W tym żargonie „GLP-3” oznacza potrójnego agonistę; hormon o takiej nazwie nie istnieje. Ten żargon obejmuje leki eksperymentalne, które jednocześnie celują w receptory GLP-1, GIP i glukagonu. Głównym kandydatem jest retatrutyd. Badanie fazy 2 (NEJM 2023) wykazało średnią redukcję masy ciała o 24,2% po 48 tygodniach przy dawce 12 mg wobec 2,1% w grupie placebo. Lek nie jest zatwierdzony przez FDA według stanu na wrzesień 2026 r.

• Jak klasa agonistów wpływa na dziennik śledzenia?

  Klasa agonistów nie zmienia sposobu prowadzenia zapisów, ale pomaga zrozumieć produkt, który śledzisz. Semaglutyd i tirzepatyd to cotygodniowe wstrzyknięcia podskórne o podobnych polach dziennika. Doustny semaglutyd (Rybelsus) i orforglipron przesuwają uwagę na porę przyjmowania tabletek i liczbę posiadanych tabletek. O strukturze zapisu decyduje etykieta produktu, a nie skrót nazwy receptora.

• Czy tirzepatyd jest lekiem GLP-1?

  Tirzepatyd aktywuje receptor GLP-1 i receptor GIP. Często grupuje się go z lekami GLP-1, ponieważ ma wspólny szlak receptorowy, ale jego podwójny mechanizm różni się od semaglutydu, który celuje tylko w receptor GLP-1. Etykieta FDA określa tirzepatyd jako agonistę receptorów GIP/GLP-1.

9. Źródła