Czym jest Adlyxin?

1. Do czego Adlyxin był zatwierdzony?

Do jednego wskazania: poprawy kontroli glikemii u dorosłych z cukrzycą typu 2, razem z dietą i ruchem. Przewodnik dla pacjenta (Medication Guide) dodawał, że lek nie jest przeznaczony dla osób z cukrzycą typu 1 i nie był badany u dzieci. Nigdy nie miał wskazania dotyczącego utraty masy ciała ani wskazania sercowo-naczyniowego: w GetGoal-Mono, 12-tygodniowym badaniu monoterapii, masa ciała spadła o 1,9 kg po Adlyxin w porównaniu z 2,0 kg po placebo, co nie było istotną różnicą, a w badaniu bezpośredniego porównania GetGoal-X dał mniejszą utratę masy ciała niż eksenatyd (94,5 do 91,7 kg w porównaniu z 96,7 do 92,9 kg). W przeciwieństwie do leków tygodniowych zatwierdzonych po nim, jego badanie punktów końcowych nie wykazało żadnej korzyści sercowo-naczyniowej, którą można by dodać. Osoby szukające dziś GLP-1 na utratę masy ciała powinny zamiast tego rozważyć semaglutyd lub tirzepatyd.

Ulotka podawała też, że Adlyxin nie był badany u pacjentów z gastroparezą i nie jest dla nich zalecany oraz że u osób z zapaleniem trzustki w wywiadzie należy rozważyć inne leki przeciwcukrzycowe.

Pod względem mechanizmu liksysenatyd jest agonistą receptora GLP-1: zwiększa zależne od glukozy uwalnianie insuliny, zmniejsza wydzielanie glukagonu i spowalnia opróżnianie żołądka. W badaniu farmakologicznym dawka 20 mcg zmniejszyła pole pod krzywą stężenia glukozy we krwi po posiłku w ciągu 300 minut o 387 mg·h/dL w porównaniu z placebo po standaryzowanym posiłku, przy czym efekt był najsilniejszy przy pierwszym posiłku dnia i słabszy przy kolejnych, co jest farmakologicznym powodem, dla którego dawkę powiązano z tym pierwszym posiłkiem. Przy dawce 1,5 raza większej niż zalecana nie wydłużał odstępu QTc w stopniu istotnym klinicznie, a w badaniach kontrolowanych placebo nie obserwowano zwiększenia częstości akcji serca.

2. Jak dawkowano Adlyxin?

Każdy pen zawierał 14 dawek. Zasada porannego posiłku wynika z okresu półtrwania: skoro lek jest usuwany w ciągu godzin, wstrzyknięcie go przed pierwszym posiłkiem dnia umieszczało jego szczyt tam, gdzie następował wzrost glukozy. Pominiętą dawkę przyjmowano w ciągu godziny przed kolejnym posiłkiem, nigdy nie podwajano jej. Miejscami wstrzyknięcia były brzuch, udo lub ramię, zmieniane przy każdej dawce. Ulotka wymagała przeszkolenia z próbnym wstrzyknięciem przed pierwszym użyciem oraz sprawdzania wzrokowego za każdym razem: roztwór musiał być przejrzysty i bezbarwny, a gdy był mętny lub zawierał cząstki, należało go wyrzucić.

Przechowywanie przebiegało w dwóch etapach, zależnie od czasu użytkowania penu. Przed pierwszym użyciem oba peny trzymano w lodówce w temperaturze od 36°F do 46°F (od 2°C do 8°C), nigdy nie zamrażano, w oryginalnym kartoniku, by chronić je przed światłem. Po pierwszym wstrzyknięciu ten sam pen mógł być przechowywany w temperaturze pokojowej do 86°F (30°C), z nasadką zakładaną po każdym użyciu, ale trzeba go było wyrzucić po 14 dniach od pierwszej dawki, niezależnie od liczby pozostałych w nim dawek.

3. Co pokazały badania Adlyxin?

W programie GetGoal liksysenatyd obniżał HbA1c w porównaniu z placebo w pięciu osobnych sekcjach skuteczności — samodzielnie, dodany do metforminy, dodany do pochodnej sulfonylomocznika, dodany do pioglitazonu lub dodany do insuliny podstawowej — każda prowadzona z drugim lekiem doustnym i bez niego. W GetGoal-Mono, 12-tygodniowym badaniu monoterapii, skorygowana względem placebo różnica średnich HbA1c metodą najmniejszych kwadratów wynosiła od 0,54 do 0,66 punktu procentowego, zależnie od schematu zwiększania dawki. Liczba, która zdefiniowała ten lek, pochodziła z ELIXA, badania sercowo-naczyniowych punktów końcowych: 6068 dorosłych z cukrzycą typu 2 i niedawnym ostrym zespołem wieńcowym, mediana obserwacji 25 miesięcy, poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe u 13,4% przyjmujących liksysenatyd w porównaniu z 13,2% przyjmujących placebo, współczynnik ryzyka (hazard ratio) 1,02.

To ustaliło bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe dla klasy GLP-1 w 2015 roku; redukcje ryzyka przyniosły w kolejnym roku liraglutyd i semaglutyd. Zatwierdzenie przez FDA w 2016 roku opierało się na programie GetGoal, 13 badaniach z udziałem ponad 5000 dorosłych na całym świecie, oraz na wyniku ELIXA dotyczącym bezpieczeństwa. Strona o liksysenatydzie zawiera szczegóły badań.

4. Jakie były działania niepożądane?

Nie było ostrzeżenia w ramce ani przeciwwskazania w postaci raka rdzeniastego tarczycy, w przeciwieństwie do Victoza, Ozempic, Trulicity i Mounjaro. Sekcja ulotki o rakotwórczości (13.1) zgłasza jednak wyniki u gryzoni: statystycznie istotny wzrost liczby gruczolaków z komórek C tarczycy u myszy i szczurów oraz liczbowy wzrost liczby raków z komórek C u szczurów. Obowiązywały ostrzeżenia klasy dotyczące zapalenia trzustki, hipoglikemii przy insulinie lub pochodnej sulfonylomocznika, ostrego uszkodzenia nerek wskutek odwodnienia i nadwrażliwości. We wszystkich badaniach klinicznych odnotowano 21 przypadków zapalenia trzustki wśród pacjentów przyjmujących Adlyxin w porównaniu z 14 w grupach porównawczych, co daje zapadalność 21 w porównaniu z 17 na 10 000 pacjentolat; u części z tych pacjentów występowały czynniki ryzyka, takie jak wcześniejsze kamienie żółciowe lub nadużywanie alkoholu. W ELIXA kamica żółciowa wystąpiła u 0,4% przyjmujących Adlyxin w porównaniu z 0,2% przyjmujących placebo, a ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego u 0,3% w porównaniu z 0,2%.

5. Kto mógł go stosować, a kto nie?

Adlyxin opóźniał opróżnianie żołądka, co spowalniało wchłanianie innych leków doustnych przyjmowanych w tym samym czasie. Ulotka podawała dwie konkretne zasady: doustne środki antykoncepcyjne trzeba było przyjmować co najmniej 1 godzinę przed wstrzyknięciem Adlyxin lub co najmniej 11 godzin po nim, a leki, których działanie zależy od stężenia progowego, takie jak antybiotyki, trzeba było przyjmować co najmniej 1 godzinę przed dawką Adlyxin.

Bezpieczeństwo i skuteczność nigdy nie zostały ustalone u dzieci. W ciąży badania na zwierzętach przy wysokiej ekspozycji wykazały wady szkieletu i narządów wewnętrznych płodu, więc ulotka dopuszczała stosowanie tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko. Nie było potrzeby dostosowania dawki przy łagodnej niewydolności nerek (eGFR 60 do 89) ani umiarkowanej (eGFR 30 do poniżej 60), choć w obu przypadkach zalecano ściślejsze monitorowanie; Adlyxin nie był zalecany w schyłkowej niewydolności nerek. Ulotka nie zawierała odrębnej sekcji o dawkowaniu przy niewydolności wątroby. W badaniach klinicznych 1837 pacjentów (25%) miało 65 lat lub więcej, a 288 (4%) miało 75 lat lub więcej; ulotka nie stwierdziła ogólnej różnicy w bezpieczeństwie ani skuteczności w zależności od wieku, zaznaczając jednak, że nie można wykluczyć większej wrażliwości u niektórych osób.

6. Co zastąpiło Adlyxin?

Nie ma następcy o identycznym działaniu ani przelicznika między mikrogramami Adlyxin a miligramami innego produktu. Powód, dla którego Adlyxin przegrał, jest tym samym, dla którego tamte leki wygrały: cząsteczka aktywna przez godziny nie dorówna cząsteczce aktywnej przez tydzień pod względem glukozy na czczo, masy ciała ani punktów końcowych. Jego ocalała nisza, w Soliqua, to jedyne miejsce, w którym krótko działający agonista ma własne zadanie. W dzienniku dawny wpis o Adlyxin to produkt, data, mikrogramy, miejsce wstrzyknięcia i posiłek, który po nim następował. Jak działa śledzenie GLP-1 opisuje, co zapisywać.

7. Najczęstsze pytania o Adlyxin

• Czy Adlyxin powodował utratę masy ciała?

  Nigdy nie został zatwierdzony do leczenia otyłości i w ulotce nie ma wskazania dotyczącego utraty masy ciała. W badaniach zmiana masy ciała była niewielka: w badaniu monoterapii GetGoal-Mono masa ciała spadła o 1,9 kg po Adlyxin w porównaniu z 2,0 kg po placebo, bez istotnej różnicy. W badaniu bezpośredniego porównania GetGoal-X Adlyxin dał mniejszą utratę masy ciała niż eksenatyd (94,5 do 91,7 kg w porównaniu z 96,7 do 92,9 kg). Osoby szukające dziś leku na utratę masy ciała powinny zapoznać się z [semaglutydem](/what-is-semaglutide) lub [tirzepatydem](/what-is-tirzepatide), oba są zatwierdzone do tego celu.

• Jakie były działania niepożądane Adlyxin?

  Głównie żołądkowo-jelitowe: nudności u 25% w porównaniu z 6% w grupie placebo, wymioty u 10% w porównaniu z 2%, a także ból głowy, biegunka i zawroty głowy z mniejszą częstością. Lek nie miał ostrzeżenia w ramce dotyczącego guzów z komórek C tarczycy ani przeciwwskazania w postaci raka rdzeniastego tarczycy, choć sekcja ulotki o rakotwórczości zgłasza zwiększoną liczbę gruczolaków z komórek C tarczycy u myszy i szczurów oraz liczbowy wzrost raków u szczurów. Zapalenie trzustki, hipoglikemia przy insulinie lub pochodnej sulfonylomocznika oraz uszkodzenie nerek wskutek odwodnienia również były wymienionymi w ulotce zagrożeniami.

• Dlaczego Adlyxin wycofano?

  Sanofi ogłosiła wycofanie w USA z przyczyn biznesowych, z datą obowiązywania 1 stycznia 2023 roku, a data zakończenia obrotu w bazie DailyMed to 30 września 2023 roku. Lek przegrał konkurencję z agonistami GLP-1 podawanymi raz w tygodniu, które silniej obniżają HbA1c i masę ciała oraz, w przeciwieństwie do Adlyxin, wykazały korzyść sercowo-naczyniową. Unijna marka Lyxumia została wycofana w grudniu 2025 roku.

• Jaka była dawka Adlyxin?

  10 mcg raz dziennie przez 14 dni, następnie 20 mcg raz dziennie, wstrzykiwane podskórnie w ciągu 60 minut przed pierwszym posiłkiem dnia. Pominiętą dawkę przyjmowano w ciągu godziny przed kolejnym posiłkiem, nigdy nie podwajano jej.

• Co zastąpiło Adlyxin?

  Nic identycznego. Liksysenatyd jest nadal dostępny w preparacie Soliqua 100/33, penie o stałym stosunku składników z insuliną glargine, dla osób, które potrzebują także insuliny podstawowej. Osoby stosujące wyłącznie Adlyxin były zwykle przenoszone przez lekarza na agonistę GLP-1 podawanego raz w tygodniu, taki jak Ozempic, Trulicity lub Mounjaro, z których każdy ma własną pierwszą dawkę.

• Czy Adlyxin to to samo co Soliqua?

  Nie. Adlyxin zawierał wyłącznie liksysenatyd. Soliqua 100/33 łączy insulinę glargine i liksysenatyd w jednym penie, od 15 do 60 jednostek insuliny z 5 do 20 mcg liksysenatydu. Dawka liksysenatydu w Soliqua jest określana dawką insuliny i nie wybiera się jej osobno.

• Jak przechowywano pen Adlyxin?

  Przed pierwszym użyciem w lodówce w temperaturze od 36°F do 46°F (od 2°C do 8°C), nigdy nie zamrażany, w oryginalnym kartoniku, z dala od światła. Po pierwszym wstrzyknięciu ten sam pen można było przechowywać w temperaturze pokojowej do 86°F (30°C), z nasadką zakładaną po każdym użyciu, i trzeba go było wyrzucić po 14 dniach od pierwszego użycia, nawet jeśli zostały w nim dawki.

• Czy Adlyxin wchodził w interakcje z innymi lekami?

  Opóźniał opróżnianie żołądka, co mogło spowalniać wchłanianie leków doustnych. Ulotka nakazywała przyjmować doustne środki antykoncepcyjne co najmniej 1 godzinę przed wstrzyknięciem Adlyxin lub co najmniej 11 godzin po nim, a antybiotyki i inne leki zależne od stężenia progowego co najmniej 1 godzinę przed dawką Adlyxin.

• Czy Adlyxin można było stosować w ciąży, u dzieci lub w chorobie nerek?

  Bezpieczeństwo i skuteczność nigdy nie zostały ustalone u dzieci. Badania na zwierzętach wykazały ryzyko dla płodu przy wysokiej ekspozycji, więc ulotka nakazywała stosować lek w ciąży tylko wtedy, gdy korzyść uzasadnia ryzyko. Nie było potrzeby dostosowania dawki przy łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek (eGFR do 30 mL/min/1,73 m2), ale nie zalecano go w schyłkowej niewydolności nerek.

8. Źródła