Czym jest dapiglutyd?

1. Czym jest dapiglutyd i jak działa?

Dapiglutyd to pojedynczy peptyd aktywujący dwa receptory. Publikacja z badania DREAM opisuje go jako peptyd z 33 aminokwasów z modyfikacją acylową C18 (kwas tłuszczowy), która wydłuża jego okres półtrwania do około pięciu dni, umożliwiając wstrzyknięcia raz w tygodniu. Jest około trzy razy bardziej selektywny wobec receptora GLP-1 niż GLP-2 (Nielsen i wsp., EClinicalMedicine 2026).

GLP-1 (peptyd glukagonopodobny 1) to hormon naśladowany przez semaglutyd i liraglutyd. Zmniejsza apetyt, spowalnia opróżnianie żołądka i zwiększa uwalnianie insuliny po posiłkach.

GLP-2 pochodzi z tego samego białka prekursorowego co GLP-1 i jest uwalniany przez te same komórki jelita, ale pełni inną funkcję. Powoduje wzrost błony śluzowej jelita cienkiego, zwiększając wysokość kosmków i powierzchnię wchłaniania, dlatego leki GLP-2, takie jak teduglutyd i glepaglutyd, są stosowane lub rozwijane w zespole krótkiego jelita. Autorzy DREAM zauważają, że GLP-2 mógłby też zmniejszać niskiego stopnia stan zapalny związany z otyłością, uszczelniając barierę jelitową, choć w otyłości nie zostało to „dokładnie zbadane” (Nielsen i wsp. 2026).

Publikacja z DREAM podaje też, że w testach laboratoryjnych dapiglutyd wykazywał tendencyjną sygnalizację na receptorze GLP-1: przedłużoną aktywację cAMP przy zmniejszonym rekrutowaniu beta-arestyny, białka wciągającego receptory do wnętrza komórki. Ten projekt mają też niektóre nowsze leki inkretynowe. Nie wykazano, czy zmienia to wyniki u ludzi.

Wyjaśnienie dotyczące „GLP-2”

W internecie „GLP-2” bywa luźno używane dla podwójnych agonistów, takich jak tirzepatyd, który w rzeczywistości celuje w GLP-1 i GIP. Przewodnik GLP-1, GLP-2 i GLP-3 wyjaśnia ten slang. Dapiglutyd jest inny: naprawdę aktywuje receptor GLP-2.

2. Skąd wziął się dapiglutyd?

Zealand Pharma ma długą historię z peptydami GLP-2, w tym z glepaglutydem, który poprowadziło przez badania fazy 3 w zespole krótkiego jelita (NCT03690206). Pierwsze opublikowane badania dapiglutydu prowadzono na myszach z chirurgicznie skróconym jelitem. W tym modelu poprawiał tolerancję glukozy, spowalniał pasaż jelitowy, zwiększał wysokość kosmków i długość jelita oraz zmniejszał straty wody w stolcu, pomagając zwierzętom odzyskać masę ciała (Reiner i wsp., JPEN 2022). Badanie uzupełniające wykazało, że uszczelniał barierę między komórkami jelita czczego, środkowej części jelita cienkiego (Reiner i wsp., Ann N Y Acad Sci 2022).

Zealand następnie wprowadziło lek do badań u zdrowych ochotników, a w czerwcu 2022 roku ogłosiło przejście do otyłości, z badaniem fazy 2 zainicjowanym przez badaczy, planowanym na początek 2023 roku (Zealand, czerwiec 2022). W przeciwieństwie do programów z partnerami Zealand zachowało pełną własność dapiglutydu (BioSpace, listopad 2025).

3. Co pokazały badania kliniczne?

Dapiglutyd przeszedł cztery badania u ludzi. Dawki rosły z czasem gwałtownie, a razem z nimi utrata masy ciała.

Źródła: raport Zealand za dziewięć miesięcy 2025; Nielsen i wsp. 2026. W żadnym z tych badań nie dodano programów dietetycznych ani ruchowych. Dawki oznaczają ramiona badawcze, a nie wskazówki dotyczące przepisywania.

Faza 1 u zdrowych ochotników

Pierwsze badania Zealand z pojedynczą i wielokrotną dawką (NCT03994549 i NCT04612517) ustaliły schemat tygodniowy. W ciągu czterech tygodni dapiglutyd wywołał zależną od dawki utratę masy ciała do 4,3%, opóźnił opróżnianie żołądka i obniżył glukozę oraz insulinę. Średni okres półtrwania wynosił 123–129 godzin w czterech kohortach dawek i żaden uczestnik nie wytworzył przeciwciał przeciw lekowi. Nie było ciężkich ani nasilonych zdarzeń niepożądanych ani rezygnacji (Zealand, czerwiec 2022).

DREAM: jedyne recenzowane badanie w otyłości

DREAM prowadzili badacze ze szpitala Gentofte w Kopenhadze, z nieograniczonym grantem od Zealand. Zrandomizowano 54 dorosłych z BMI co najmniej 30 (63% kobiet, średnia masa ciała 101,3 kg, średnie BMI 35,2) do cotygodniowego dapiglutydu 4 mg, 6 mg lub placebo na 12 tygodni, między kwietniem 2023 a kwietniem 2024 (Nielsen i wsp. 2026).

Wynik główny był negatywny. W porównaniu z placebo dawka 6 mg zmieniła masę ciała o -2,1 punktu procentowego (95% CI -4,3 do 0,2; p = 0,076), co nie osiągnęło istotności statystycznej. Zmiana masy ciała wewnątrz grup wyniosła -4,3% przy 6 mg, -2,9% przy 4 mg i -2,2% przy placebo. Grupa 6 mg wykazała nominalnie większe spadki obwodu talii (5,3 cm wobec wzrostu o 0,4 cm przy placebo), BMI i HbA1c niż placebo, choć po korekcie na wielokrotne porównania istotna pozostała tylko różnica w HbA1c (Nielsen i wsp. 2026).

Autorzy stwierdzili, że 4 i 6 mg leżą na niskim końcu krzywej dawka-odpowiedź, a krótki czas, mała liczebność i brak programu stylu życia także ograniczyły wynik. Wezwali do badania wyższych dawek w większych, dłuższych badaniach.

Faza 1b: wyższe dawki, znacznie większa utrata masy ciała

Badanie fazy 1b Zealand (NCT06000891) testowało te wyższe dawki. W części 1 54 dorosłych z BMI od 27 do 39,9 (około 85% mężczyzn, mediana BMI 30) otrzymało 13 dawek tygodniowych, miareczkowanych co dwa tygodnie do 7,5, 10 lub 13 mg. Utrata masy ciała skorygowana o placebo sięgnęła 8,3%: do 6,2% utraty przy dapiglutydzie, podczas gdy grupa placebo przybrała 2,1% (Zealand, wrzesień 2024).

W części 2 30 uczestników zrandomizowano 2:1 i miareczkowano co cztery tygodnie do 26 mg, utrzymywanych przez ostatnie cztery tygodnie 28-tygodniowego kursu. Średnia masa ciała spadła o 11,6% przy dapiglutydzie wobec 0,2% przy placebo, co Zealand później opisało jako 11,4% skorygowane o placebo (raport Zealand za dziewięć miesięcy 2025). Dyrektor medyczny Zealand David Kendall powiedział, że wynik „wydaje się równy najskuteczniejszej cotygodniowej terapii opartej na agonistach receptora GLP-1 dostępnej dziś na rynku” (Patient Care, czerwiec 2025).

To porównanie wymaga ostrożności. W części 2 lek przyjmowało tylko 20 osób, około 93% stanowili mężczyźni, a mediana BMI wynosiła 28,8, mniej niż w typowych badaniach w otyłości. Analitycy William Blair zwrócili wówczas uwagę na te „nietypowe cechy pacjentów” (BioSpace, listopad 2025). Badanie nie było też zaprojektowane do pomiaru korzyści dla stanu zapalnego ani bariery jelitowej, czyli cechy, która miała wyróżniać dapiglutyd.

4. Jakie działania niepożądane powodował dapiglutyd?

We wszystkich badaniach działania niepożądane były żołądkowo-jelitowe i typowe dla leków GLP-1.

W DREAM nudności zgłosiło 56% uczestników przy każdej dawce dapiglutydu wobec 38% przy placebo, a zmniejszony apetyt 61% wobec 33%. Zaparcia dotyczyły 44% przy 6 mg, 17% przy 4 mg i 11% przy placebo. Żaden uczestnik nie przerwał z powodu zdarzenia niepożądanego związanego z lekiem i nie było ciężkich zdarzeń niepożądanych związanych z lekiem. Jeden uczestnik przy 6 mg zmarł z powodu guza płuca, który badacz uznał za niezwiązany z badaniem (Nielsen i wsp. 2026).

W części 1 fazy 1b nie było nasilonych zdarzeń niepożądanych występujących w trakcie leczenia i było jedno ciężkie zdarzenie uznane za niezwiązane z lekiem. Dwóch uczestników przerwało z powodu umiarkowanych wymiotów, a u 14,3% wytworzyły się przeciwciała przeciw lekowi (Zealand, wrzesień 2024). W części 2, przy dawkach do 26 mg, nie było ciężkich ani nasilonych zdarzeń niepożądanych występujących w trakcie leczenia; większość stanowiły łagodne nudności i wymioty, a dwóch uczestników przerwało z powodu zdarzeń niepożądanych (Patient Care, czerwiec 2025).

GLP-2 dodaje teoretyczne pytanie, którego czyste leki GLP-1 nie stawiają. Ponieważ GLP-2 powoduje wzrost tkanki jelitowej, amerykańska charakterystyka produktu leku GLP-2 teduglutydu (Gattex) zawiera ostrzeżenie o przyspieszeniu wzrostu nowotworowego i zaleca kolonoskopię po pierwszym roku leczenia i co najmniej co pięć lat potem (charakterystyka produktu Gattex, 2021). Czy coś podobnego miałoby znaczenie dla leku GLP-1/GLP-2 stosowanego długo w otyłości, nigdy nie sprawdzono, ponieważ żadne badanie dapiglutydu nie trwało dłużej niż 28 tygodni.

5. Dlaczego dapiglutyd wstrzymano?

Zealand ogłosiło decyzję wraz z wynikami za dziewięć miesięcy 13 listopada 2025 roku: „Rozwój dapiglutydu został wstrzymany w ramach aktywnego zarządzania portfelem, z koncentracją inwestycji na programach o największym potencjale odróżnienia klinicznego i długoterminowego tworzenia wartości.” Spółka zawęziła prognozę kosztów operacyjnych na 2025 rok do 2,0–2,3 mld DKK, aby odzwierciedlić wstrzymanie programu, który „wcześniej planowano przesunąć do rozwoju fazy 2b w 2025 roku” (raport Zealand za dziewięć miesięcy 2025).

Prasa dodała kontekst. MarketScreener przypisał decyzję złożoności badań potrzebnych do wykazania efektów przeciwzapalnych i coraz bardziej konkurencyjnemu rynkowi GLP-1; akcje Zealand wzrosły tego dnia o ponad 5% (MarketScreener, listopad 2025). Zealand powiedziało, że zamiast tego pójdzie „pełną parą” z dwoma programami otyłości prowadzonymi z partnerami (BioSpace, listopad 2025):

• Petrelintide, analog amyliny współrozwijany z Roche
• Survodutide, podwójny agonista GLP-1/glukagonu licencjonowany firmie Boehringer Ingelheim

W lutym 2026 roku notatka KBC Securities obniżająca cenę docelową Zealand wymieniła „wycofanie dapiglutydu” jako jeden z czynników (Tradingsat, luty 2026).

Status na 8 listopada 2026: własne sformułowanie Zealand to „wstrzymany”, a nie „zaniechany”, i nie ogłoszono wznowienia, partnerstwa ani nowego badania. Badanie fazy 1b figuruje w ClinicalTrials.gov jako zakończone decyzją sponsora, z adnotacją, że ostatnia wizyta ostatniego uczestnika odbyła się zgodnie z planem 21 marca 2025 roku (NCT06000891). Żadne badanie dapiglutydu nie prowadzi naboru.

6. Czy pomysł bariery jelitowej kiedykolwiek sprawdzono u ludzi?

Nie w sposób, który dałby publiczne wyniki. Zealand opisało DREAM jako badanie mające dać „kluczowe wglądy mechanistyczne w wpływ dapiglutydu na markery zapalne” w ciągu 12 tygodni (raport Zealand za dziewięć miesięcy 2025). Recenzowana publikacja DREAM podaje wyniki dotyczące masy ciała, obwodu talii, składu ciała, ciśnienia krwi, tętna, glukozy i lipidów oraz wyjściowe poziomy markera zapalnego hs-CRP, ale jej główne ustalenia nie obejmują zmian markerów bariery jelitowej ani stanu zapalnego (Nielsen i wsp. 2026). Autorzy zauważyli też, że nie zaobserwowano wpływu na krążące lipidy.

Istniejące dowody dotyczące bariery pochodzą z myszy ze skróconym jelitem, u których dapiglutyd uszczelniał połączenia między komórkami jelita w jelicie czczym, ale nie miał wpływu na barierę w okrężnicy (Reiner i wsp. 2022). Myszy po operacji jelita to zupełnie inne warunki niż dorośli z otyłością. Ta luka między uzasadnieniem a dowodami u ludzi to część powodu, dla którego udowodnienie korzyści z GLP-2 wymagałoby długich, złożonych badań, których Zealand postanowiło nie finansować.

Oś czasu programu

Źródła: NCT03994549; NCT04612517; Zealand, czerwiec 2022; Nielsen i wsp. 2026; Zealand, wrzesień 2024; raport Zealand za dziewięć miesięcy 2025.

7. Jak dapiglutyd wypadał na tle innych leków na odchudzanie?

76-tygodniowy punkt końcowy SYNCHRONIZE-1 dla survodutide pochodzi z własnego raportu Zealand (raport Zealand za dziewięć miesięcy 2025). Nie przeprowadzono badania bezpośrednio porównującego. Wynik 11,6% po 28 tygodniach pochodził z maleńkiej, głównie męskiej grupy, więc nie można go uczciwie porównywać z dużymi wynikami fazy 3 dla semaglutydu czy tirzepatydu. Prawdziwe pytanie o dapiglutyd nigdy nie dotyczyło tego, czy aktywność GLP-1 powoduje utratę masy ciała, co jest dobrze ustalone, ale czy dodanie GLP-2 daje coś ekstra. Na to pytanie nie udzielono odpowiedzi.

8. Co dapiglutyd oznacza dla osób na terapii GLP-1?

Nie ma dapiglutydu, na który można by przejść. Nigdy nie został zatwierdzony i nie jest rozwijany. Komuś, kto dostaje „dapiglutyd” od sprzedawcy peptydów, sprzedaje się niezweryfikowany produkt.

Pomysł GLP-2 wciąż żyje gdzie indziej. Leki GLP-2 pozostają w użyciu i rozwoju w zespole krótkiego jelita, a koncepcja łączenia efektów na barierę jelitową z utratą masy ciała może pojawić się w innych cząsteczkach. Na razie nie ma dowodów u ludzi, że dodanie GLP-2 poprawia wyniki u osób z otyłością.

Działania niepożądane w pełni by się pokrywały. Nudności, zmniejszony apetyt, zaparcia i wymioty prowadziły listę, ten sam profil, który znamy z semaglutydu i tirzepatydu. Łączenie dapiglutydu z innym lekiem GLP-1 nigdy nie było badane i podwoiłoby ten sam mechanizm.

Dane o składzie ciała są skąpe. DREAM mierzył tkankę tłuszczową i masę beztłuszczową metodą bioimpedancji, mniej precyzyjną niż DXA, i nie wykazał istotnych różnic względem placebo w ciągu 12 tygodni (Nielsen i wsp. 2026). Szersze dowody dotyczące leków GLP-1 i utraty mięśni są lepszym przewodnikiem.

Jego okres półtrwania odpowiadał innym lekom tygodniowym. Przy około pięciu dniach byłby usuwany przez kilka tygodni po ostatniej dawce, jak semaglutyd. Przewodnik o tym, jak długo GLP-1 pozostaje w organizmie, wyjaśnia ogólną arytmetykę.

9. Najczęstsze pytania o dapiglutyd

• Czy dapiglutyd jest nadal rozwijany?

  Od 13 listopada 2025 roku, gdy Zealand Pharma poinformowało, że rozwój wstrzymano w ramach zarządzania portfelem, nie ogłoszono aktywnego rozwoju. Zealand planowało na 2025 rok badanie fazy 2b, które się nie odbyło. Notatka analityków z lutego 2026 roku opisała program jako wycofany z wyceny Zealand. Według stanu na 8 listopada 2026 roku nie ogłoszono wznowienia ani umowy licencyjnej.

• Ile masy ciała zmniejszał dapiglutyd?

  Zależało to mocno od dawki. Przy 4 i 6 mg przez 12 tygodni badanie DREAM nie wykazało statystycznie istotnej różnicy w porównaniu z placebo. Przy dawkach zwiększanych do 13 mg przez 13 tygodni utrata skorygowana o placebo sięgała 8,3%. Przy dawkach zwiększanych do 26 mg przez 28 tygodni średnia utrata masy ciała wyniosła 11,6% wobec 0,2% przy placebo, w małej grupie 30 osób, w około 93% mężczyzn.

• Co robi GLP-2?

  GLP-2 to hormon jelitowy uwalniany razem z GLP-1. Powoduje wzrost błony śluzowej jelita cienkiego i lepsze wchłanianie, dlatego leki GLP-2, takie jak teduglutyd, leczą zespół krótkiego jelita. Zealand miało nadzieję, że aktywność GLP-2 wzmocni barierę jelitową i zmniejszy niskiego stopnia stan zapalny związany z otyłością. Tej korzyści nigdy nie wykazano u osób z otyłością.

• Czy dapiglutyd to to samo co lek GLP-2, taki jak teduglutyd?

  Nie. Teduglutyd to czysty agonista GLP-2 stosowany w zespole krótkiego jelita. Dapiglutyd aktywuje zarówno receptory GLP-1, jak i GLP-2, z silniejszym działaniem GLP-1, i został opracowany w otyłości. Wczesne badania na myszach testowały go jednak w modelu krótkiego jelita.

• Dlaczego Zealand wstrzymało dapiglutyd?

  Zealand powiedziało, że chce skoncentrować inwestycje na programach o największym potencjale odróżnienia klinicznego. Ówczesne doniesienia wskazywały na coraz bardziej zatłoczony rynek GLP-1 oraz długie, złożone badania, które byłyby potrzebne do udowodnienia korzyści przeciwzapalnej. Zealand koncentruje się na petrelintide, swoim analogu amyliny współprowadzonym z Roche, oraz na survodutide, wspólnie z Boehringer Ingelheim.

• Czy dapiglutyd to to samo co tirzepatyd lub lek „GLP-2”, o którym mówi się w internecie?

  Nie. Czasem tirzepatyd nazywa się „GLP-2”, bo jest podwójnym agonistą, ale tirzepatyd celuje w GLP-1 i GIP. Dapiglutyd jest jednym z niewielu leków, które naprawdę działają na receptor GLP-2.

• Czy mogę kupić dapiglutyd?

  Nie istnieje żaden legalny produkt. Dapiglutyd był dostępny wyłącznie w badaniach klinicznych, a jego rozwój jest wstrzymany. Wszystko, co sprzedawane jest w internecie pod tą nazwą, jest nieregulowane i ma nieznany skład.

10. Źródła